Ojczyzna - analiza i interpretacja - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Matka mądra jak wieża kościoła
Matka większa niż sam Rzymski Kościół
Matka długa jak transsyberyjska
Kolej i jak Sahara szeroka

I pobożna jak partyjny dziennik
Matka piękna niczym straż pożarna
I cierpliwa jak oficer śledczy
I bolesna jak gdyby w połogu

I prawdziwa jak gumowa pałka
Matka dobra jak piwo żywieckie
Piersi matki dwie pobożne setki

I troskliwa jakby bufetowa
Matka boska jak Królowa Polski
Matka cudza jak Królowa Polski



Wiersz pochodzi z tomu „Nie skończona krucjata”. Jest jednym z kilku dotyczących tematyki Polski i polskości (choć to może dziwi, Wojaczek pisał także utwory patriotyczne). Pod względem gatunku poetyckiego jest to sonet, choć istnieją w nim pewne odstępstwa od reguły.

SONET – czterostrofowy utwór liryczny o układzie 2x4 + 2x3 wersy (dwa tetrastychy i dwie tercyny) wywodzący się ze średniowiecznej liryki włoskiej. Dzieli się na 2 części: pierwsza z nich (dwie pierwsze strofy) ma najczęściej charakter opisowy lub narracyjny, druga zaś (dalsze dwie strofy) niesie ze sobą ogólną refleksję podmiotu lirycznego na temat opisywanego przedmiotu, zjawiska itp. W odmianie włoskiej sonetu dwie ostatnie zwrotki mają rymy podwójne (cdd cdc, cdc dcd itp.) tak ułożone, by nie można ich było zamienić na czterowiersz i dwuwiersz. W odmianie francuskiej, zapoczątkowanej w XVI wieku przez C. Marota, przy zachowaniu układu graficznego dwóch ostatnich zwrotek ich rymy układają się w czterowiersz i dwuwiersz (np. cdc dee). W odmianie angielskiej (sonet szekspirowski) wprowadzony został wizualny podział na trzy czterowierszowe zwrotki i jedną dwuwierszową oraz zmieniony został układ rymów w początkowych czterowierszach (abab cdcd efef gg).
Najsłynniejszymi twórcami posługującymi się tym gatunkiem byli: F. Petrarca (Sonety do Laury), W. Szekspir (Sonety), A. Mickiewicz (Sonety krymskie).

Utwór ten zbudowany jest na bazie znanego porównania ojczyzny i matki. Wydawać by się więc mogło, że szlachetna forma wierszowa i temat korespondują ze sobą. Tak jednak nie jest, w każdym razie nie do końca. Wzniosłość tematu już od pierwszych wersów zostaje bowiem zakłócona zwyczajnością, pospolitością przywoływanych obrazów, a także opisaniem ojczyzny przy pomocy porównań mających konkretny, fizyczny wymiar: długość, wysokość, szerokość. Występujące w całym liryku paralelizmy składniowe upodabniają go do litanii, przywołanie której dodatkowo uwzniośla podjęty temat.

W kolejnych strofach podmiot liryczny wylicza zalety kobiety-matki. Epitety, jakich używa: mądra, pobożna, piękna, bolesna, odwołują się do funkcjonującego w kulturze archetypu Matki Boskiej. Równocześnie podmiot liryczny sprowadza to wszystko do wymiaru profanum poprzez zestawienie z rzeczywistością PRL-u: partyjny dziennik, oficer śledczy, gumowa pałka, piwo żywieckie. Ten wewnętrzny paradoks bardzo celnie komentuje Karpowicz, pisząc, że jest tu zawarte wywyższenie i jednocześnie upodlenie symboli i mitów (nawiązania do romantyzmu?) narodowej sprawy:

„Ziemia, gdzie alkohol miesza się z wodą świętą, a źródła z pomyjami, gdzie wciąż znajduje się miejsce na godzinę trzeźwości narodowej, gdzie bufetowe okradają Kościół z prawa do świętej spowiedzi i gdzie spowiedź często przypomina bufet, gdzie panoszy się uczucie obcości i wspólnoty zarazem.”

W wierszu tym słowo „głód” nie pada ani razu, jednak można chyba pokusić się o stwierdzenie, że takie właśnie ujęcie matki-Ojczyzny oraz kobiety-matki jest obiektem nie zaspokojonych pragnień podmiotu lirycznego, poszukiwania przez niego wartości, które mogłyby stać się dlań punktem odniesienia.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  bibliografia
2  Wojaczek a Rimbaud
3  Rafał WOjaczek - biografia



Komentarze: Ojczyzna - analiza i interpretacja

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: